v

Gerhard Hanappi-Stadion, Wien-Hütteldorf

Bezocht op 21/05/2009
T-Mobile Bundesliga: SK Rapid Wien – SV Bauwelt Koch Mattersburg 2-3
Toeschouwers: 16.000

Het is een eer die je veeleer met een land als Italië, Spanje of Duitsland zou associëren maar de eerste natie op het Europese continent waar profvoetbal werd gespeeld was Oostenrijk. De hoofdstad Wenen alleen telde in 1932 niet minder dan 25 profteams! Deze hoge concentratie verklaart zich door de structuur van de stad. Wenen telt officieel 23 wijken of “Bezirke” en elk van deze wijken telde in de jaren ’30 van vorige eeuw minstens 1 profclub. De enige 2 clubs die ook buiten het eigen “Bezirk” op een grote fanbasis konden rekenen waren het vooral bij de liberale burgerij en in intellectuele kringen populaire Austria Wien en hun antipode Rapid Wien. Laatstgenoemde arbeidersclub recruteerde voornamelijk fans in proletarische middens. Discussie over welke van de 2 in de loop der jaren de meest succesvolle en meest populaire club is geweest is overbodig. Rapid Wien is met voorsprong de populairste club van het land. Het werd maar liefst 31 maal kampioen van Oostenrijk (de laatste keer in 2005), veroverde 14 nationale bekers en kon 2 keer de Mittropa-Cup in de trofeeënkast bijzetten. Ook na de “Anschluss” bij Nazi-Duitsland stonden de Weners hun mannetje. Rapid won de Duitse beker in 1938 en in 1941 werd de club uit Wenen zelfs kampioen van Duitsland door in de beslissende wedstrijd af te rekenen met Schalke 04! Rapid speelde de voorbije decennia ook 2 keer de finale van de Beker der Bekerwinnaars: in 1985 verloren ze in Rotterdam tegen Everton FC terwijl in 1996 in Brussel PSG een maatje te sterk bleek voor groenwit.

Opgericht in 1899 als “1. Wiener Arbeiter Fußball-Club” in de wijk Ottakring verhuisde de club in 1912 naar Hütteldorf waar ze vandaag nog steeds haar thuiswedstrijden speelt. Het stadion ligt naast het eindstation van metrolijn U4 dus stap ik ruim een uur voor de wedstrijd op de metrotrein die bij iedere stop meer en meer groen en wit begint te kleuren. Ik meen ook Natascha Kampusch te herkennen in mijn rijtuig of toch op zijn minst haar perfecte evenbeeld. Wanneer we Hütteldorf naderen verraden de slanke lichtmasten de aanwezigheid van het stadion achter een rij bomen. Het Gerhard Hanappi-Stadion werd midden jaren ’70 gebouwd op een steenworp van het oude stadion Pfarrwiese en werd ontworpen door Gerhard Hanappi. Oorspronkelijk heette het stadion “Weststadion” maar na Hanappi’s vroege dood in 1980 werd het stadion in 1981 naar zijn ontwerper en clubicoon genoemd. Gerhard Hanappi was namelijk niet enkel architect, samen met Ernst Happel en de gebroeders Körner maakte hij ook deel uit van een sterke lichting die tijdens de jaren ’50 furore maakte in Europa. De naamsverandering van het stadion leek ook doorslaggevend om in de armen gesloten te worden door de fans die maar moeilijk afscheid hadden kunnen nemen van het nostalgische maar aftandse stadion aan de Pfarrwiese.

De geschiedenis van het Gerhard Hanappi-Stadion is er één met horten en stoten. Vooreerst duurde het jaren eer de werkzaamheden aan het nieuwe stadion van start konden gaan. Bovendien moest de architect zijn bouwplannen van het Weense stadsbestuur aanpassen en het speelveld een kwartslag draaien. Hierdoor kwamen de lange tribunes zeer ongebruikelijk aan de noord- en de zuidzijde van het stadion te liggen en kreeg de wind die er voortdurend door het “Wiental” jaagt vrij spel. Volgens de overlevering is het bijgevolg altijd koud in het stadion, in de zomer gewoon koud, in de winter Siberisch. Vermits de thermometer vandaag in de buurt van de 30° graden hangt ga ik onbevreesd mijn lot tegemoet.

Zijn eerste thuiswedstrijd in toen nog het “Weststadion” speelde Rapid op 10 mei 1977 tegen Austria/WAC. Een wedstrijd die het won met 1-0 voor 14.500 toeschouwers. Een half jaar na de inhuldiging moest de club het stadion echter alweer verlaten. Nadat er al snel problemen met de afwatering werden vastgesteld kwamen er in het najaar van 1977 ook constructiefouten aan het licht en vertoonde het beton van één van de tribunepeilers een enorme scheur. Na een ballingschap van een half jaar en een zwerftocht langs de stadions van andere Weense clubs en het eigen oude Pfarrwiese mocht Rapid aan het begin van het seizoen 1978-79 terug zijn intrede maken in het nieuwe stadion.

Een laatste grondige renovatie van het stadion vond 7 jaar geleden plaats. De lange tribunes kregen een nieuwe dakconstructie en de tribunes achter doel werden voor het eerst overdekt. De lichtsterkte werd aangepast aan de huidige normen en naast het stadion verrees een ondergrondse parkeergarage. Het scorebord aan de westzijde verdween en werd vervangen door een videowall. De spelers kregen een fitnessruimte en een nieuw trainingsveld waar vroeger de stadionparking lag. Hoewel het stadion vandaag 18.456 plaatsen telt, wordt de maximum capaciteit beperkt tot 17.500. Veel te weinig, zo blijkt, voor een stadion waar dit seizoen maar liefst 10 keer het bordje “Ausverkauft” boven de loketten moest worden gehangen. Rapid Wien is sinds enkele jaren zeer hip en nadat tijdens het seizoen 2004/05 de club in eigen stadion geen enkele wedstrijd verloor en het “Hanappi-Stadion” door trainer Josef Hickersberger werd omgedoopt tot “Sankt Hanappi” verkreeg het stadion een sacrale status. De plannen om het stadion uit te breiden in 2005 werden afgeketst maar vaststaat dat een verhoging van de capaciteit een must is. Misschien moet bij volgende uitbreidingswerken ook eens gedacht worden aan een facelift voor de gevel van de hoofdtribune. Hoe mooi en sfeervol het stadion ook moge zijn aan de binnenkant, zo teleurstellend is de buitenkant van het hele bouwwerk. De hoofdingang lijkt sinds de jaren ’70 niet meer opgefrist en is een club met de status als die van Rapid Wien onwaardig. Ik heb al vaak fraaiere gevels gezien bij clubs met een veel beperkter palmares dan dat van de Oostenrijkse “Recordmeister”.

Bij het stadion aangekomen heerst er een gezellige drukte. Er vormen zich lange rijen voor de clubshop en hoewel de wedstrijd van vandaag als “uitverkocht” geldt, is het ook aan de loketten aanschuiven. Niet voor tickets voor de match tegen Mattersburg maar wel voor de galawedstrijden tegen Schalke 04 en Liverpool FC die Rapid voor het 110-jarig jubileum deze zomer zal spelen. In competitieverband staat er voor Rapid Wien sinds vorig weekend niets meer op het spel. Na de klinkende overwinning tegen leider Salzburg in de vorige thuiswedstrijd laaide de hoop op een 32e landstitel weer enigszins op in de groenwitte harten maar één nederlaag later in Ried bezegelde het lot van groenwit.
Aan aanschuiven doe ik vandaag zelf niet. De traditionele pin koop ik aan een mobiele fanshop en mijn ticket heb ik reeds gekocht de dag dat ze op de website online gingen. Een écht ticket kan je mijn inkombewijs trouwens niet noemen, het is een blad met barcode dat ik thuis (ttz op het werk) zelf heb moeten afprinten. Jammer voor de ticketverzameling maar op deze manier bleef ik bespaard van het angstvallig uitkijken naar de komst van de postbode.

Wanneer ik het stadion betreed hoor ik reeds de fangezangen vanuit het beroemde (of is het “beruchte”) Block West. Het Block West is de harde Rapid kern achter het doel aan de westkant die met 1800 seizoenskaarten de volledige tribune bezet. Deze spionkop is met voorsprong de meest luidruchtige van het land. In 2006 werd aan de oostzijde van het stadion zelfs een geluidswerend scherm geïnstalleerd omdat de door de overheid toegestane maximale 55 decibel bijna iedere wedstrijd werden overschreden! Aanvankelijk lijkt het alsof ook de fans van Mattersburg achter het andere doel massaal zijn opgekomen maar dan zie ik dat het ook hier Rapid supporters betreft: de “Ostkurve”! Begrijpen doe ik het nog steeds niet maar waar men in Block West de groenwitte kleuren combineert met de blauwrode oprichtingskleuren van Rapid hebben ze in de Ostkurve een streepje oranje aan de clubkleuren toegevoegd. Het thema in het vak van de Ostkurve heeft volgens mij vandaag iets te maken met een tropisch eiland. Strandballen rollen over de hoofden, een occasionele kartonnen palmboom werd aangebracht en op een bepaald moment staan er meer fans zónder dan mét bovenkleding hun team aan te moedigen.

Zelf zit ik gekleed en met een halve liter Ottakring op de hoofdtribune ter hoogte van de middenlijn tussen de abonnees. Op elk stoeltje werd de naam van de betreffende seizoenskaarthouder aangebracht. Het lijkt wel of ik het enige vrije stoeltje in een vak vol abonnees heb bemachtigd. Afgaande op het grote aantal lege abonneestoeltjes heeft menig seizoenkaarthouder duidelijk geen zin meer in de laatste thuiswedstrijd van het seizoen. Ik schat het aantal toeschouwers daarom vandaag op 16.000 en niet op 17.500 zoals wordt meegedeeld. Ergens in een hoekje van het stadion, in een piepklein uitvak, zitten vandaag ook ongeveer 50 supporters van de SV Mattersburg. Mocht Malinwa ooit Europees de wei in moeten tegen Rapid dan kunnen de fans meteen na de loting al de reis naar Wenen beginnen boycotten. Nog nooit zag ik zulk een klein uitvak! Ontzettend jammer is vooral dat zelfs voor deze voor hen levensbelangrijke wedstrijd niet meer dan een handvol Mattersburgers de reis vanuit Burgenland naar de hoofdstad hebben gemaakt.

Een overwinning vandaag is een must voor Mattersburg dat met nog 2 wedstrijden te gaan voorlaatste staat met 3 punten voorsprong op Altach. In Oostenrijk degradeert enkel de nummer laatst uit de hoogste afdeling en vermits Mattersburg over een veel beter doelsaldo beschikt dan concurrent Altach staat een overwinning gelijk aan handhaving op het hoogste niveau. Nadat vóór de wedstrijd thuistrainer Peter Pacult wordt gehuldigd voor zijn 100e wedstrijd op de Rapid bank is het wachten op het teken van de televisiejongens eer de scheidsrechter de wedstrijd op gang kan fluiten. Ook in Oostenrijk beheersen televisiestations meer en meer het voetbal…

Misschien komt het omdat ze 10 kernspelers moeten missen maar bij de thuisclub loopt het vandaag voor geen meter. Het Rapid middenveld is onbestaande en achteraan speelt ene Jürgen Patocka die bij elk van de 3 Mattersburg doelpunten een negatieve hoofdrol zal opeisen. Iedere verdachtmaking jegens deze 32-jarige “verdediger” vanuit Altach-hoek is wat mij betreft dan ook ontvankelijk. In de 18e minuut treft bezoeker Naumoski na mistasten van Patocka nog het doelhout maar nadat diezelfde Patocka in de 28e minuut na een slechte controle nog slechter terugspeelt op een aarzelende doelman Payer bedient Naumoski zijn ploegmaat Mörz die er verdiend 0-1 van maakt. Op veel hoge ballen en 2 kansjes voor Hoffer na laat Rapid Wien de eerste helft niets zien. Dat het veel beter kan moet ook trainer Pacult gedacht hebben. Hij brengt aan de rust met Trimmel en Jelavic 2 extra spitsen in en wel met bijna onmiddellijk succes: in de 50e minuut hangt Jelavic met een mooi schot de bordjes gelijk. Het wordt zelfs ei zo na 2-1 via Hoffer maar nadat in de 64e minuut thuisspeler Pehlivan uitglijdt profiteert Atan om verdedigers Patocka en Eder te passeren. Beide verdedigers leggen Atan geen strobreed in de weg en het staat 1-2. Mattersburg lijkt alweer gered. Helemaal gered zijn ze 3 minuten later wanneer Patocka (alweer hij) doelpuntenmaker Atan onnodig onderuit haalt in de grote rechthoek en Mörz er vanop 11 meter 1-3 kan van maken. De thuisfans die gedurende de ganse wedstrijd hun ploeg zijn blijven steunen kunnen nog één keer juichen wanneer Mattersburg doelman Gerdenitsch zijn hoofdstuk opeist in het grote blunderboek en Eder kan milderen tot 2-3. Na het laatste fluitsignaal gaan de 50 meegereisde fans uit Burgenland uit de bol. Zij zijn 99% zeker van een verlengd verblijf in de T-Mobile Bundesliga. Ook de Rapid fans gaan na de wedstrijd aan het juichen, nadat ze vernemen dat stadsrivaal Austria met de billen bloot is gegaan bij LASK in Linz.

Vandaag zag ik een doelpuntenrijke wedstrijd in een leuk stadion onder zomerse weersomstandigheden. Het meest onder de indruk was ik echter van beide Rapid fanblokken die 90 minuten lang hun ploeg zijn blijven aanmoedigen en zorgden voor een formidabele atmosfeer. Zo ontgoocheld ik was over de sfeer op West Ham United enkele maanden geleden, zo blij verrast ben ik over de unieke sfeer in Sankt-Hanappi. Een aanrader voor iedere groundhopper.

Bronnen:

Das grosse Buch der österreichischen Fussballstadien. TRÖSCHER Andreas, MARSCHIK Matthias, SCHUTZ Edgar. Verlag die Werkstatt.

“Block West”. JACONO Domenico, in “Wo die Wuchtel fliegt: legendäre Orte des Wiener Fussballs.”. Löcker Verlag.

Rapid Heute. 21/05/2009

“Rapids Fehler retten Mattersburg.” LINDEN Peter in Kronenzeitung 22/05/09