v

Illovszky-Stadion, Budapest XIII

Bezocht op 21/08/2009

Soproni Liga: Budapesti Vasas SC – Ferencvárosi Torna Club Budapest 3-2

Toeschouwers: 5.500

Het is dit jaar exact 20 jaar geleden dat ik met Union Rohrbach/Berg tegen SC Videoton mijn eerste voetbalwedstrijd ooit in het buitenland zag. Het betrof een oefenpot tussen een lokale Oostenrijkse dorpsvereniging en een Hongaarse club die enkele jaren daarvoor nog de finale van het UEFA Cup tornooi had gespeeld tegen Real Madrid. Om dit persoonlijke jubileum te vieren leek het me mooi om dit jaar enkele wedstrijden in beide landen mee te pikken. In mei gaf ik present in Wenen en dit weekend is Boedapest aan de beurt.

Van het Hongaarse voetbal weet ik dat het net als het Oostenrijkse voornamelijk in het midden van de vorige eeuw hoogtij vierde. Helaas voor de Magyaren blijken deze voetbalhoogdagen vandaag enkel nog een vage herinnering in het collectieve geheugen. Videoton vond Europees geen opvolger en het laatste grote optreden van de Hongaarse nationale ploeg dateert alweer van dat voor ons zo succesvolle tornooi van Mexico in 1986. Sindsdien is Hongarije van het internationale toneel verdwenen. Een lot dat ons wellicht ook te wachten staat als de kentering niet snel wordt ingezet.

Samen met een vriend die in Boedapest woont en ik al veel te lang niet meer gezien had, heb ik de voorbije 2 dagen de Hongaarse hoofdstad verkend. In mijn Capitol reisgids las ik dat voetbalwedstrijden in Boedapest doorgaans massaal worden bijgewoond. Tenzij de schrijver van het boekje een club als Telstar of Tubize als referentie heeft genomen zou ik niet weten waarop hij zich baseert. Ik las de voorbije jaren enkele verslagen van andere groundhoppers en het enige waar ik het lokale voetbal sindsdien mee associeer zijn schaars gevulde tribunes en dubieuze supporters…

De term “dubieus” blijkt al snel een understatement wanneer we anderhalf uur voor de wedstrijd in het centrum van Boedapest op de metrotrein stappen. Ons rijtuig zit afgeladen vol met vervaarlijk uitziende Ferencváros fans die – toegegeven - zich best galant gedragen tegenover oudere mensen en vrouwelijk schoon maar zich helaas ook profileren met het brengen van de Hitlergroet. We worden getrakteerd op een lied waarvan ik kan afleiden dat het een loflied op Mussolini betreft terwijl ook de kreet “Juden raus!” weerklinkt. We besluiten de wedstrijd zeker niet vanuit het uitvak te volgen.

De mars van de metrohalte naar het stadion verloopt onder het toeziend oog van een indrukwekkende politiemacht relatief vreedzaam. Het “Illovszky-Stadion”, zo genoemd naar de vorig jaar overleden ex-speler en ex-trainer van de club Illovszky Rudolf, oogt allesbehalve imposant. Enkel de in 1976 geplaatste lichtmasten kapen mijn bewondering weg. In het voormalige Oostblok lijken ze een patent te hebben op dit soort pareltjes. Het stadion dat tot voor kort nog “Fáy utca” heette werd eind jaren ’50 van vorige eeuw gebouwd maar kreeg zijn huidige look tussen 1971 en 1973. De naar schatting 18.000 plaatsen in het stadion bleven grotendeels onoverdekt. Enkel de bovenste rijen van de gammele hoofdtribune waarvoor we een ticket hebben gekocht bieden beschutting tegen weer en wind, of toch op die plaatsen waar het golfplaten dak nog intact is…

Het contrast met het nieuwe stadion van Aken dat ik begin deze week bezocht is dag en nacht. Dit is profvoetbal in zijn meest primitieve vorm. Voor het stadion proberen enkele vrouwen zonnebloempitten aan de man te brengen. Vergeet de hamburgers, de braadworsten en de friet. Ze zijn onbestaande hier. In het primitieve bierkraampje achter de tribune bestellen we een halve liter bier. Geen overbodige luxe vermits de thermometer al een ganse dag tropische temperaturen aanwijst. Ik vraag een steward de weg naar de clubshop maar hij maakt een verontschuldigend gebaar. Waarvoor hij zich verontschuldigt begrijp ik niet goed. Is er geen clubshop of verstaat de man gewoon geen Engels?

Met de stadsderby van vanavond wordt de 5e speeldag van de “Soproni Liga” op gang gefloten. De hoogste divisie in het Hongaarse voetbal dankt haar naam net zoals bij ons aan een lokale bierbrouwer. Zowel Vasas als de bezoekers van Ferencváros begonnen eerder matig aan de huidige competitie. De gastheren puurden slechts 3 punten uit hun eerste 4 wedstrijden terwijl de bezoekers met 4 punten uit 3 het niet veel beter doen. De “Budapesti Vasas SC” met clubkleuren rood en blauw werd opgericht op 16 maart 1911 in het stadsdeel Angyaföld als “Vas-és Femmunkasok Sport Clubja” (“Sportclub van de Staal- en Metaalarbeiders”). De club moest meer dan 40 jaar wachten op de eerste sportieve successen en had deze voornamelijk te danken aan de Hongaarse volksopstand van 1956. Omdat het grootse deel van de spelerskernen van grootmachten Honvéd en MTK Budapest tijdens de revolutie het hazenpad had gekozen, beschikte Vasas in 1956 plots over de sterkste lichting van het land. Vasas werd tussen 1957 en 1977 6x landskampioen en veroverde in diezelfde periode maar liefst 6 keer de Mitropa Cup. Hun 4e en voorlopig ook laatste nationale beker wonnen de metallo’s in 1986. Meteen ook het laatste succes voor de club.

De “Ferencvárosi Torna Club Budapest” of kortweg FTC kende een veel roemrijker verleden. De op 3 mei 1899 door jeneverstoker Ferenc Springer opgerichte burgerijclub uit het 9e district is ongetwijfeld de meest succesvolle club uit de geschiedenis van het Hongaarse voetbal. Ferncváros werd 29x landskampioen en veroverde 22x de Hongaarse beker. Internationaal veroverde groenwit de Mitropa Cup in 1928 en 1937 en de Beker der Jaarbeurssteden, de voorloper van de huidige Europa League, in 1965. FTC kon zich één keer plaatsen voor de poules van de Champions League. Het was in het seizoen 1995-96 en het slachtoffer tijdens de laatste voorronde heette RSC Anderlecht. In 2006 moesten de groenwitten na financiële strubbelingen verplicht een trapje lager gaan spelen maar sinds deze zomer zijn ze terug waar ze thuis horen: op het hoogste niveau. Een bezoekje van Ferencváros wordt bij de tegenstanders steeds op gemengde gevoelens onthaald. De club brengt steeds een legioen supporters mee maar helaas valt met een aanzienlijk deel van deze trouwe fans geen land te bezeilen.

Nadat de wedstrijd met een minuut stilte op gang is gefloten zien we een aangename pot voetbal. Ik had me eigenlijk veel minder voorgesteld van het competitieniveau in dit land. Toegegeven, de snelheid van uitvoering ligt (nog) een stuk lager dan bij ons maar het passenspel is verzorgd en de bal belandt zelden buiten het speelveld. Tot de 38e minuut houden beide ploegen elkaar in evenwicht maar dan is het Divics die eindelijk de ban breekt en de 1-0 op het scorebord zet. Leuk voor de thuisfans op onze tribune en voor de ongetwijfeld miljoenen kijkers voor de Hongaarse buis want de wedstrijd wordt live uitgezonden op televisie. In het gezelschap van tientallen zonnebloempit knabbelende fans en een trio Duitse groundhoppers de rij achter ons gaan we rusten met deze 1-0 stand.

Ondanks de 1-0 achterstand hebben naast het veld de Ferencváros fans het vocale overwicht. Omdat het vandaag volledig windstil is blijft een wolk van het door hen afgestoken bengaals vuur bewegingloos boven de groenwitte spionkop hangen.

De harde kern van de thuisclub zit op onze tribune op ongeveer 60 meter van waar wij zitten. Veel meer dan de strijdkreet “Hajrá Vasas!” vang ik niet op maar ook zij maken bij momenten een fanatieke indruk. Wanneer vlak na rusten een flater van de bezoekende doelman door de beste man op het veld, ene Lázok, wordt afgestraft, klimmen 2 thuisfans die voor ons zaten in de hekken om hun vreugde te uiten en de bezoekende fans de middenvinger te tonen. De dubbele voorsprong lijkt zowel voor spelers als voor supporters van Vasas het sein om op de lauweren te rusten. Helaas voor alles wat rood en blauw is blijkt dit iets te voorbarig. Een kwartier en 2 doelpunten later hangen de bordjes opnieuw in evenwicht. Hoewel ze onoverdekt staan is het nu aan de groenwitte fans om uit het dak te gaan en bereikt deze “derby avant-la-lettre” ondanks de schrale opkomst van 5.500 toeschouwers haar hoogtepunt. Voor de neutrale toeschouwer is dit een droomscenario. Net wanneer het gejuich in het bezoekende vak is uitgestorven scoort Lázok zijn tweede van de avond en is het opnieuw onze tribune die in lichterlaaie staat, figuurlijk dan. Aan de overkant kunnen de Ferencváros hooligans de dreigende nederlaag moeilijk verteren en stichten letterlijk een paar brandjes.

Tot het laatste fluitsignaal blijf ik genieten van mijn eerste wedstrijd op Hongaarse bodem. De wedstrijd blijft spannend tot de laatste seconde maar aan de score verandert er niets meer. In de 90e minuut krijgt man van de match Lázok van zijn trainer nog een verdiende applausvervanging. Enkele minuten later is de wedstrijd voorbij en gaan de spelers van Vasas hun enthousiaste thuisfans groeten terwijl de bezoekende spelers door hun supporters met een fluitconcert worden bedacht.

Na de wedstrijd rijden politieauto’s af en aan om beide supportersclans zoveel mogelijk gescheiden te houden. Behalve een klank- en lichtshow van zwaailichten en politiesirenes valt er voor het overige weinig animo te noteren. Het perron van het metrostation wordt bewaakt door zwaarbewapende oproerpolitie maar de fans die samen met ons op de metro stappen lijken niet van het slag dat de boel zal doen ontbranden.

Bronnen:

Fussball Derbys: die 75 Fußball-verrücktesten Städte der Welt. GISLER Omar, uitg. Copress Sport

Sporting Spaces (in de reeks „ Our Budapest“). ZEIDLER Miklós, uitg. City Hall

„Másodszor kapott három gólt a Fradi“. KEMÉNY Kristóf & PAJOR-GYULAI László in Nemzeti Sport, 22/08/09