v

Bozsik-Stadion, Budapest XIX

Bezocht op 23/08/2009

Soproni Liga: Budapest Honvéd FC – Újpesti TE 1-1

Toeschouwers: 2.500

Twee dagen na de spetterende derby van vrijdagavond staat vandaag nog een derby op het programma in de Hongaarse hoofdstad: Honvéd tegen Újpest. “Zuidoost” tegen “noordoost” was tijdens het communistische regime de clash tussen “de ploeg van het leger” en “de ploeg van de politie”. Beide clubs zijn vaste waarden in de Soproni Liga maar landstitels werden er deze eeuw in het oosten van de stad niet meer gevierd.

De Budapest Honvéd FC met als clubkleuren zwart en rood werd opgericht op 3 augustus 1909 en vierde dus eerder deze maand zijn 100e verjaardag. Uit de foto’s in het programmaboekje kan ik opmaken dat het verjaardagsfeestje best een leuke bedoening moet geweest zijn met o.a. enkele rockoptredens, een miss-verkiezing met badpakkendefilé en een galawedstrijd tegen Panathinaikos Athene.

Behalve een nationale beker in 1926 maakte de arbeidersclub uit de arme wijk Kispest die oorspronkelijk “Kispesti Athletikai Club” heette, de eerste 40 jaar van zijn bestaan weinig klaar. De eerste grote periode situeert zich pas na de Tweede Wereldoorlog toen de club onder de vleugels kwam van het Hongaarse leger en een naamswijziging in “Honvéd Budapest FC” volgde. De beste voetballers van het land werden opgeroepen om hun legerdienst te vervullen en belandden zo automatisch bij “Honvéd” wat zoveel betekent als “verdediger van het vaderland”. Dankzij deze vorm van competitievervalsing waren de roodzwarten erg succesvol tijdens de eerste helft van de jaren ’50. Tussen 1950 en 1955 was Honvéd één van de sterkste clubelftallen in Europa en veroverde het maar liefst 5 van de in totaal 13 behaalde landstitels. Topvoetballers leken in die dagen aan de bomen te groeien in Kispest maar toen het gros van de vedetten zoals Zoltan Czibor, Sandor Kocsis en Ferenc Puskas tijdens de Hongaarse volksopstand van 1956 het hazenpad kozen en in het westen gingen voetballen was het mooie liedje uit. Met uitzondering van een Mitropa Cup in 1959 en een Hongaarse beker in 1964 zouden ze in het zuidoosten van Boedapest op hun honger moeten blijven zitten tot 1980 toen er voor de club opnieuw een glorieperiode aanbrak.

De club veroverde tussen 1980 en 1993 opnieuw 7 landstitels en behaalde in 1985 en 1989 zelfs de dubbel, een stunt die de legerploeg zelfs tijdens de gouden jaren ’50 nooit lukte. De val van de Muur in 1989 bracht de club weinig voetbalvreugde. Na de laatste landstitel in 1993 veranderde de clubnaam in “Kispesti Honvéd FC” en volgde er nog één beker in 1996. De club werd in die periode geleid door de Belgische zakenman Louis De Vries, doch met weinig succes. De degradatie kon niet worden afgewend in 2002. Sinds 2003 heet de club opnieuw Budapest Honvéd FC. Ondanks het feit dat de club opnieuw op het hoogste niveau speelt en er recentelijk 2 Hongaarse bekers werden veroverd in 2007 en 2009 is de voetbaltrots van weleer verworden tot een meeloper in de eerder bescheiden Hongaarse voetbalcompetitie.

De “Ujpesti Torna Egylet Budapest” die vandaag op bezoek is in het Boszik-Stadion is de oudste club van het land. De club die op 16 juni 1885 werd opgericht in Ujpest kende net zoals Honvéd 2 sterke perioden in de clubgeschiedenis. De eerste daarvan liep van 1929 tot vlak na de Tweede Wereldoorlog. Gesponsord door Lipod Ascher, uitvinder van de kryptonlamp en stichter van de firma Tungsram, domineerde de club het Hongaarse profvoetbal tijdens de jaren ’30. Een Mitropa Cup zege in 1929 luidde voor de club, die tussen 1926 en 1935 “Ujpest Football Club” heette, de dolle 30’er jaren in met 5 landstitels en een 2e Mitropa Cup in 1939. Hoewel geldschieter en groot bezieler van het succes Ascher tijdens de Holocaust in een concentratiekamp overleed, kon de club in 1945, -46 en -47 nog 3 keer pronken met het landskampioenschap. Onder het communistische regime werd Ujpest de club van de politie en wijzigde de clubnaam, als eerbetoon aan een nationale held, in “Ujpest Dozsa”. Na een periode met slechts 1 behaalde landstitel in 1960 was het winnen van de dubbel in 1969 de voorbode van een tweede, nog grotere succesreeks voor de club. Tussen 1669 en 1979 werd Ujpest maar liefst 9 keer Hongaars landskampioen en slaagde het 3 keer in de dubbel. Ujpest zou nadien een vaste waarde blijven in het Hongaarse voetbal maar met 3 bekers tijdens de jaren ’80 en 2 kampioenschappen en een beker tijdens de jaren ’90 lag het rendement van de club beduidend lager dan tijdens die waanzinnige jaren ‘70. Na de laatste titel in 1998 geraakte de club, zoals de meeste Hongaarse en bij uitbreiding Oost-Europese clubs, in financieel zwaar weer. De laatste trofee die paarswit aan het palmares kon toevoegen was de Hongaarse beker jaargang 2001-02.

Zo vlot de zoektocht naar het stadion van Vasas eergisteren ging, zo moeizaam verloopt onze expeditie vandaag. Op zoek naar de juiste locatie van het Boszik-Stadion heb ik gisterenavond het stadsplan van Boedapest grondig, en daarmee bedoel ik millimeter per millimeter, bestudeerd. Groot was dan ook mijn vreugde toen ik na ongeveer 3 kwartier zoeken een groen ovaal met vermelding “Honvéd” ontdekte op de kaart. Wanneer we ter plaatse aankomen blijkt dit helaas niet het “Honvéd” te zijn waarnaar we op zoek waren. Ik voelde de bui al enigszins hangen toen we op de opvallend rustige metrotrein stapten: geen clubkleuren, geen foute mensen, geen liedjes over Mussolini…

Op goed geluk nemen we de metro naar Kispest. Kispest ligt aan de hele andere kant maar gelukkig wel op dezelfde metrolijn. Eigenlijk had ik moeten weten dat ik het stadion daar had moeten gaan zoeken maar de arbeiderswijk Kispest ligt zo ver buiten het centrum dat ze niet meer op mijn stadsplan paste. Bij het eindstation van de metro vinden we snel een taxi die ons richting stadion voert. De chauffeur spreekt enkel Hongaars maar heeft voldoende aan “stadion Honvéd” om ons 10 minuten later voor de hoofdingang van het Boszik-Stadion te droppen.

Hoewel Kispest/Honvéd al sinds 1913 op de huidige locatie speelt, dateert het stadion van midden jaren ’80 van vorige eeuw. Na een grondige renovatie in 1986 bleven er in het stadion 9.000 staanplaatsen en ongeveer 6.000 zitplaatsen over. De rode en zwarte stoeltjes in de clubkleuren van Honvéd zien er opvallend nieuw uit. Mijn drijfveer om het stadion te bezoeken en de reden waarom ik mijn zoektocht niet wilde opgeven is de enige overdekte tribune van het stadion. Om God weet welke reden associeer ik dit prachtige bouwwerk met het soort tribunes dat je in Noord-Ierland vindt. Vraag me niet waarom, ik heb er geen verklaring voor. Nog mooier dan deze droomtribune zijn de 4 “giraffen” in elke hoek van het speelveld. Nergens vind je vandaag nog zulke nostalgische stadionverlichting als in Oost-Europa.

Dat ze in Kispest trots zijn voetbalicoon Ferenc Puskás in hun rangen te hebben zien lopen blijkt zowel aan de stadioningang als binnenin het stadion met afbeeldingen, muurschilderingen en een buste. Het is evenwel niet naar Puskás maar wel naar zijn buurjongen József Bozsik (1925-1978) dat het stadion van Honvéd werd genoemd. Bozsik en Puskás maakten destijds als spelers samen het mooie weer bij Kispesti FC, het latere Honvéd FC. József Bozsik speelde maar liefst 447 wedstrijden voor Kispest/Honvéd en was 100 keer international bij het dreamteam van de “Magische Magyaren”. In tegenstelling tot de meeste andere Hongaarse sterren uit die periode bleef Bozsik na de Hongaarse opstand van 1956 wél in Hongarije voetballen wat door het regime werd beloond met een plaatsje in het Hongaarse parlement. Na zijn carrière als speler werd hij technisch adviseur en trainer bij Honvéd en in 1974 ook korte tijd van de nationale ploeg. In 1978 overleed Bozsik op veel te jonge leeftijd aan een hartstilstand.

De wedstrijd is al een tijdje bezig wanneer we onze tickets kopen. Voor ik het stadion mag betreden word ik aan een grondige rugzakcontrole en fouillering onderworpen. De agent die me controleert laat me de buit van vandaag zien. In zijn helm heeft hij een heel arsenaal aan knipmessen, vlindermessen, werpsterren en nog meer fraais verzameld.

We nemen plaats in het vak van de thuissupporters met de harde kern links van ons. Gelukkig hebben we nog dit zootje ongeregeld om naar te kijken want de wedstrijd zelf is een verschrikking. Van de stadionklok kan ik afleiden dat de match met enige minuten vertraging opgang werd gefloten waardoor we niet al te veel hebben gemist. Eergisteren zagen we een aantrekkelijke wedstrijd op Vasas maar het niveau dat we vandaag zien benadert dat van onze derde klasse. Honvéd staat dan wel met 3 punten uit evenveel wedstrijden slechts op de 12e plaats, van het zesde geklasseerde Ujpest had ik toch iets meer verwacht. Misschien zoeken de bezoekers nog een oplossing voor aanvaller Tibor Tisza die eerder deze maand het nest verliet en neerstreek op de Antwerpse Bosuil? De als leeuw uigedoste clubmascotte die achter het doel wandelt lijkt net als wij weg te kwijnen bij het aanschouwen van het boerenkoolvoetbal. Hij heeft dezelfde tristesse over zich als zijn soortgenoten die vaak in veel te kleine hokken zitten opgesloten in derderangs dierentuinen.

Wanneer op het half uur bezoekende speler Foxi er voor onze ogen 0-1 van maakt wordt hij onthaald op oerwoudgeluiden vanuit het vak naast ons. Een reactie die ik als haast vanzelfsprekend beschouw na 120 minuten Hongaars competitievoetbal. Foxi is een kleurling.

Zover ik nog sympathie koesterde voor de lokale voetbalfan is die nu helemaal verdwenen. Helemaal erg wordt het wanneer we tijdens de rust aanschuiven voor een biertje en geconfronteerd worden met de getatoeerde rug van een skinhead voor ons. Een grote Duitse adelaar en hakenkruis (ont)sieren ’s mans achterkant. Onbegrijpelijk dat dit wordt gedoogd. De naar schatting 250 ordestrijdkrachten voor amper 2.500 toeschouwers gaven ons bij aankomst al het gevoel dat de derby van vandaag niet echt geschikt zou zijn als familie-uitstap.

Tijdens de 2e helft wordt er op het veld zo mogelijk nog minder creativiteit op de mat gelegd dan tijdens de eerste. Nadat eerst een 2e doelpunt van de bezoekers wordt afgekeurd slaagt Honvéd er 8 minuten voor tijd alsnog in de bordjes gelijk te hangen. De spionkop viert de late gelijkmaker uitbundig en wanneer de spelers na affluiten hun fans komen groeten worden zij onthaald als hebben ze de titel veroverd. Terwijl de duisternis invalt wil ik nog snel een rondje stadion lopen. Jammer genoeg mogen we ons vak niet uit en worden we een half uur opgehouden tot de poorten eindelijk open gaan. Het is ondertussen te donker om kwalitatief hoogstaande plaatjes te schieten dus beperk ik mij tot een tiental foto’s en breng ik nog een bezoekje aan de clubshop. Wanneer we het stadion verlaten worden we nog benaderd door een journalist die ons eergisteren op Vasas ook al had opgemerkt. Hij wil weten vanwaar onze interesse in het Hongaarse voetbal komt.

Door het oponthoud na de match hebben we onze bus richting metrostation gemist en worden we opnieuw tot wachten veroordeeld. Wanneer we 3 kwartier later op het perron staan worden we samen met de andere reizigers weggedreven door een legertje zwaar bepantserde agenten. Van op een overdekte loopbrug zien we hoe het paarswitte Ujpest legioen als vee de rijtuigen wordt opgedreven. Waarom mochten wij anderhalf uur geleden het stadion niet verlaten als de bezoekers nu pas op de trein worden gezet? Wat volgt is een staaltje Hongaarse klantvriendelijkheid: de bestuurder van de volgende metrotrein verzuimt om te wachten tot alle mensen die het perron moesten verlaten op zijn trein zijn opgestapt en vertrekt zonder aarzelen en zonder blozen. Enkele gefrustreerde reizigers reageren zich af op de wegrijdende trein. Een bizar avondje voetbal.

Bronnen:

Fussball Derbys: die 75 Fußball-verrücktesten Städte der Welt. GISLER Omar, uitg. Copress Sport

Sporting Spaces (in de reeks „ Our Budapest“). ZEIDLER Miklós, uitg. City Hall

Standaard Gouden Voetbalgids. COLLIN François & MULLER Lex, uitg. Standaard

De grote voetbalencyclopedie van het Nieuwsblad. COLLIN François & MULLER Lex, uitg. Houtekiet/Strengholt

„József Bozsik“. Op wikipedia

„Jó kapus, nagy szerencse“. KEMÉNY Kristóf & KECSKÉS in Nemzeti Sport, 24/08/09