Tennis Borussia Berlin – 1. FC Union Berlin II

geplaatst in: 2010, Groundhop | 0

 

Mommsen-stadion, Berlin – Charlottenburg

Bezocht op 10/09/2010
NOFV-Oberliga-Nord: Tennis Borussia Berlin – 1. FC Union Berlin II 0-2
Toeschouwers: 600

Was ik twee jaar geleden langs het Mommsen-Stadion gepasseerd dan had ik waarschijnlijk een heel ander artikel geschreven dan nu. Want waar toen nog alles rozengeur en maneschijn leek in Berlin-Charlottenburg hebben het voorbije jaar donkere onweerswolken zich samengepakt boven het westen van de stad. Tennis Borussia zit in geldnood en lijkt een vogel voor de kat en zoals wel vaker het geval hebben ook hier (voormalige) bestuurslui schuld aan de financiële malaise.

Tennis Borussia Berlin, in de volksmond “TeBe” genoemd, ontstond op 9 april 1902 uit een fusie tussen de “Berliner Tennis- und Ping-Pong-Gesellschaft” en de “Kameradschaftliche Vereinigung Borussia”. De vereniging werd in haar begindagen als veeleer “elitair” omschreven en kende veel joodse leden. TeBe, dat z’n wedstrijden aanvankelijk in Niederschönhausen in het oosten van de stad speelde, was altijd een buitenbeentje in het Berlijnse voetballandschap. Zo was het in 1924 de eerste Duitse ploeg na de Eerste Wereldoorlog die een wedstrijd ging spelen op Franse bodem, uit bij Club Français Paris.

Door het grote aantal bij de club aangesloten joodse burgers was het juk van de Nazi-dictatuur tijdens de jaren ’30 van vorige eeuw bij TeBe Berlin meer dan waar ook zwaar om dragen. De Borussen verloren in de jaren vóór de Tweede Wereldoorlog maar liefst 1/3 van hun ledenbestand.

De eerste jaren na de oorlog ging de club samen met de buren van SC Charlottenburg als “SG Charlottenburg” door het leven alvorens in 1949 opnieuw een eigen koers te varen onder de oude benaming Tennis Borussia Berlin.

Begin jaren ’50 was TeBe op sportief vlak de nummer 1 in Berlijn en liet de ploeg het grote Hertha BSC achter zich. Ei zo na zouden beide clubs enkele jaren later een fusie aangaan maar een meerderheid van Hertha-leden stemde tegen een samensmelting van de twee verenigingen. Bij de oprichting van de Bundesliga enkele jaren later in 1963 liet de Duitse voetbalbond (DFB) slechts één team per stad toe. De keuze viel op de buren van Hertha waardoor de paarswitten meer dan 10 jaar moesten wachten op een avontuur in de hoogste afdeling van deze nieuwe competitie. Erg succesvol werd dat avontuur niet want na de promotie in 1974 volgde onmiddellijk de degradatie. Ook na de tweede promotie in 1976 bleek Tennis Borussia niet bij machte zich sportief te handhaven op het hoogste niveau. Omdat tijdens de jaren ’80 ook Hertha BSC weinig klaar maakte staken opnieuw fusiegeruchten de kop op. Samen met Blau-Weiß 90 Berlin zou er één grote Berlijnse club gevormd worden, doch ook deze keer bleef het bij gesprekken.

De voorbije 2 decennia kunnen in de annalen van de clubgeschiedenis in één woord samengevat worden als “woelig”. Na 5 jaar wanbeleid liet voorzitter Horst Nußbaum in 1997 de paarswitten achter met een schuldenberg van ongeveer 5 miljoen euro. Een overname door de financiële holding Göttinger Gruppe volgde. Het leverde TeBe de reputatie op van “geldclub” waardoor de ploeg veel haatgevoelens opwekte in voornamelijk de oostelijke stadsdelen van Berlijn. In 1998 promoveerden de Borussen naar de 2e Bundesliga waarin ze het daarop volgende seizoen ei zo na promotie naar het hoogste niveau misliepen. Maar Tennis Borussia leefde eind jaren ’90 boven z’n stand en de gevolgen konden niet uitblijven. In 2000 werd de Berlijners een proflicentie geweigerd waardoor de club verplicht werd een sportieve stap terug te zetten. De calvarietocht van de ploeg leidde uiteindelijk richting Oberliga, een regionale competitie op het 5e niveau. Het spreekwoord van de ezel en de steen is waarschijnlijk onbekend in Charlottenburg want toen in de zomer van 2007 de duistere investeringsgroep Treasure AG uit Zwitserland plots voor de poorten van het Mommsenstadion stond, werd deze met open armen ontvangen. De Zwitsers beloofden in 3 jaar 1,5 miljoen euro in de club te investeren en daarbovenop nog eens 100.000 euro per seizoen te betalen voor shirtreclame. Een nieuw sprookje leek in de maak want als soeverein heerser in de Oberliga dwong Tennis Borussia moeiteloos promotie af naar de Regionalliga. Maar mooie liedjes duren niet lang. De Zwitserse droom spatte als een zeepbel uit elkaar en tot overmaat van ramp konden de Berlijners de degradatie net niet ontlopen. Terug naar af dus in de Oberliga waar Borussia enkele weken geleden de competitie moest aanvatten met een lege clubkas en een ploeg bij elkaar geraapte spelers.

Het 15.600 plaatsen tellende Mommsen-Stadion waarin “die Veilchen” (de viooltjes) hun thuiswedstrijden spelen is zonder twijfel het grootste stadion in de NOFV-Oberliga Nord. Bouwheer in 1930 van dit atletiekstadion dat genoemd werd naar historicus en nobelprijswinnaar Theodor Mommsen (1817-1903) was de Sport-Club Charlottenburg. De club die 2 trapjes lager dan TeBe uitkomt in de Landesliga nam in het seizoen 1983-84 na jarenlange afwezigheid opnieuw intrek in de oude thuishaven. Sindsdien spelen beide Charlottenburgse voetbalverenigingen er afwisselend hun thuiswedstrijden. Een derde bespeler van het stadion is American footballclub Berlin Rebels. Het Mommsen-Stadion deed tijdens het WK voetbal in 2006 dienst als oefenstadion terwijl het tijdens de Olympische Spelen van 1936 toneel was voor een aantal voorrondewedstrijden van het Olympisch voetbaltornooi.

Pronkstuk is ongetwijfeld de prachtige 104 m lange hoofdtribune met wenteltrappen. Het gebouw met 1.719 overdekte zitplaatsen werd ontworpen door de Hongaarse architect Fred Forbát. De gevel van het tribunegebouw aan de straatkant vertoont Bauhaus-elementen en wordt gekenmerkt door twee uitstekende kokervormige trappenhallen. De hoofdtribune is het enige overdekte gedeelte van het stadion dat voor de rest enkel onoverdekte staanplaatsen biedt. De capaciteit van bijna 38.000 plaatsen van weleer werd in de loop der tijden gereduceerd tot 15.600. De lichtmasten dateren van 1989 en geven het keurig onderhouden stadion samen met het immense scorebord een moderne toets.

Als ik meer dan twee uur voor aanvang van de wedstrijd S-Bahn station “Messe Süd” uitwandel, ligt de omgeving van het Mommsenstadion er nog vredig bij. De verschillende ingangen van het stadion worden door stewards bewaakt en terwijl spelers en bestuursleden van beide clubs één voor één hun opwachting maken beginnen ook de eerste politievoertuigen rondom het stadion te patrouilleren. “Die Polizei” lijkt opvallend sterk vertegenwoordigd voor deze partij op niveau 5 van het Duitse clubvoetbal. Naargelang het aanvangsuur van de wedstrijd nadert zie ik hun aantal stijgen tot een kleine 100-tal. Tegenstander van TeBe vandaag zijn de reserven van stadsgenoot 1. FC Union Berlin. Doorgaans veroorzaken B-elftallen weinig commotie op de tribunes maar de wedstrijd vanavond is een stadsderby. Bovendien komt Union uit het oosten van Berlijn. West tegen Oost dus maar wat vooral de gemoederen nog meer zou kunnen verhitten is de reputatie van “geldclub” die aan TeBe kleeft en laat net die reputatie werken als een rode lap op een stier op de jongens van de vakbondsclub uit Köpenick. De vete tussen beide clubs is alom bekend in Duitse voetbalmiddens.

Wanneer om 18 uur de poorten worden geopend betreed ik samen met een groepje oudere supporters het stadion. De man aan het loket vraagt me of ik tevreden ben over m’n fotocamera waarop ik bevestigend antwoord. Net zoals op Sparta Praag enkele maanden geleden stoot ik ook hier op een gepensioneerde man die voetbalprularia probeert te slijten. Naast een hele verzameling speldjes en pins en een berg oude programmaboekjes biedt hij onder andere ook een vaantje aan van SV Blau-Weiß 90 Berlin, een club die in 1987 eenmalig actief was in de Bundesliga, enkele jaren later verdween om nadien opnieuw te worden opgericht als amateurclub. Een vriendelijke TeBe-medewerker leidt me naar de fanshop waar ik overdonderd word door het grote aantal fanartikelen. Om Tennis Borussia mee van de ondergang te helpen redden koop ik 2 postkaarten, een pin en 2 T-shirts. Het paarse shirt zal ik in eigen stad om geloofsredenen enkel binnenshuis dragen, met het zwarte shirt durf ik straks wél de straat op. In afwachting van de wedstrijd eet ik een worst die ik vervolgens doorspoel met 33 cl gerstenat. Dat TeBe een club is met verschillende reputaties wist ik al. Voor de ene is het een “elitaire club”, voor de andere een “jodenclub”, voor Oost-Berlijners is het een “geldclub” terwijl ze in het Westen Tennis Borussia eerder zien als een “alternatieve club”. Zelf ervaar ik TeBe vanavond als een vriendelijke familieclub waar alle nationaliteiten welkom zijn op de tribune. Een “geldclub” zonder geld ook want elke euro is meer dan welkom in Charlottenburg. Wat ik evenwel niet wist is dat “de viooltjes” zich ook graag profileren als “holebi club”, zo blijkt althans uit de spandoeken die de spionkop ondertussen op de staantribune aan de overzijde heeft ontvouwen. Opschriften als “Tennis Queerussia” en “Gay Pride” laten weinig aan de verbeelding over. Het verklaart ook waarom de stadion-DJ voor de wedstrijd ruigere nummers zoals onder andere een punkrockversie van de Ierse klassieker “Fields of Athenry” afwisselt met songs die in mooi Vlaams doorgaans ook wel tot het genre “jeanettenmuziek” worden gerekend.

Op de tribune valt me op dat veel supporters de paarswitte clubkleuren koesteren. Ik word omringd door een bont allegaartje zoals een oudere man met paarse crocs, een stel waarvan de jongen een Elvis Costello-hoedje draagt, een Engelse vijftiger die voortdurend met het thuisfront telefoneert, een man met een gele Tour de France-bandana en een supporter die als twee druppels water lijkt op het personage Jemaine Clement uit de televisieserie “Flight of the Conchords”. “TeBe ist mehr als Fußball” zag ik als opschrift in het stadion en ik kan niet ontkennen dat ik me inderdaad kostelijk vermaak, zeker wanneer de wedstrijd op gang wordt gefloten en beide supportersclans tegen elkaar op beginnen te scanderen. Beide spionkoppen zijn vanavond ongeveer een 200 man sterk en vocaal aan elkaar gewaagd. Telkens de thuisfans de strijdkreet “Lilla-Weiße!” scanderen wordt deze door de uitfans beantwoord met “westberliner Scheisse!”. Telkens wanneer de uitfans hùn bekende strijdkreet “Eisern Union!” laten horen reageert het TeBe legioen met “Paderborn! Paderborn!”. Het eerste elftal van Union verloor namelijk eerder op de avond z’n uitwedstrijd in de 2e Bundesliga bij SC Paderborn 07. Ook op het holebi-karakter van de thuisclub wordt door de bezoekende fans gealludeerd maar niet alles wat ik vanavond hoor is voor publicatie op deze website geschikt.

Tussen de lijnen wordt snel duidelijk dat “Union zwee” een maatje te groot is voor de Westberliners. Na de degradatie uit de Regionalliga eind vorig seizoen verlieten maar liefst 23 spelers het Mommsenstadion waardoor trainer Cemal Yildiz voor de haast onmogelijke opdracht staat om de club voor een tweede degradatie op rij te behoeden. Met “Scheimann” en “Kirstein” vind ik op het wedstrijdblad slechts twee Duits klinkende namen terug. Alle andere namen doen vermoeden dat TeBe dit seizoen een samenraapsel is van fortuinzoekers uit vaak exotische oorden. De ploeg staat na 4 speeldagen dan ook stijf onderaan met slechts 1 schamel punt en een doelpuntensaldo van -10. De bezoekers promoveerden eind vorig seizoen vanuit de Berlin-Liga naar de Oberliga en lijken zich met 6 punten uit 4 wedstrijden moeiteloos te hebben aangepast. Erg veel moeite kost het de Union-beloften vanavond ook niet om afstand te nemen van de gastheren. Na 5 minuten reeds wordt de thuisverdediging veel te gemakkelijk ontwricht en kan Hegert op aangeven van Thomiks eenvoudig de score openen. Wanneer Mrkaljevic na 19 minuten met een mooi strak schot in de linkerbenedenhoek de score verdubbelt weet iedereen in het stadion al dat de wedstrijd vroegtijdig is gespeeld.

Gelukkig laten de thuisfans het zwakke vertoon op het veld niet aan hun hart komen en blijven ze hun helden hartstochtelijk aanmoedigen. Terwijl ik de voortdurende troepenbewegingen van de politie op de tribunes aanschouw scanderen de fans het ironisch bedoelde “Wenn wir wollen, kaufen wir Union!”. Wanneer ze in de slotminuten van de wedstrijd op de tonen van de Britse nationale hymne “God save TeBe” aanheffen worden ze door de bezoekers met een massaal fluitconcert bedacht. Na het laatste fluitsignaal worden zowel de uit- als de thuisspelers door hun respectievelijke fans gevierd als behaalden ze net de titel.

Wanneer ik het stadion verlaat weerklinkt de Hebreeuws klassieker “Hevenu shalom aleichem” door de geluidsinstallatie. Tennis Borussia Berlin is een club met vele reputaties, in Charlottenburg doen ze er alles aan om al deze reputaties in stand te houden.

Epiloog:

Ondanks het grote machtsvertoon van de politie werd ongeveer een half uur na de wedstrijd een kleine groep huiswaarts kerende TeBe-fans in S-Bahn station Savignyplatz belaagd door een grotere groep Union-fans. Het groepje thuissupporters, waaronder ook een aantal kinderen, kreeg trappen en slagen te verwerken en werd met bierflessen bestookt. Meerdere mensen raakten hierbij gewond.

Rivaliteit tussen supportersclans hoort bij het voetbal en geeft zelfs een meerwaarde aan sommige wedstrijden echter op voorwaarde dat deze rivaliteit op een ludieke wijze wordt geuit. Elke vorm van verbale en fysieke agressie is uit den boze en dient ten strengste te worden veroordeeld.

Bronnen:

“Fussball Derbys: die 75 Fußball-verrücktesten Städte der Welt”. GISLER Omar, uitg. Copress Sport

“Auf Schatzsuche”. EHLERS Mathias & JÜRGENS Tim in 11 Freunde, nr. 88 – maart 2009

“Fußball-Woche: Sonderheft 2010/2011”

“Auslaufen unter Tiefstrahlern”. WILHEIM Raimund in Fußball-Woche, jg. 86 – nr. 37 – 13/09/2010

www.tebe.de

“Gebaut für die Leichtathletik”. SKRENTNY Werner in “Das große Buch der deutschen Fussball-Stadien”, uitg. Die Werkstatt