Jürgen Sparwasser – De Vergeten Duitser

geplaatst in: Verhalen | 0

Drie landstitels, vier nationale bekers, een Beker der Bekerwinnaars en een bronzen medaille op de Olympische Spelen van 1972. Het is een palmares dat menig voetballer zich wenst. Toch is het niet omwille van de goed gevulde trofeeënkast dat Jürgen Sparwasser in de annalen van het internationale voetbal werd opgenomen. Sparwasser verwierf zijn onsterfelijkheidsstatus dankzij één enkel doelpunt: het enige doelpunt tijdens de enige A-interland ooit gespeeld tussen Oost- en West-Duitsland.

Geboren op 4 juni 1948 in Halberstadt trapte de kleine Jürgen in 1956 op 8-jarige leeftijd voor het eerst een balletje bij het plaatselijke BSG Lokomotive. Negen jaar later, in 1965, verhuisde Sparwasser naar SC Aufbau Magdeburg, voorloper van het later succesvolle 1. FC Magdeburg. Hij debuteerde er op 26 februari 1966 in het eerste elftal tijdens de uitwedstrijd bij Hansa Rostock. Twee weken na zijn debuut scoorde Sparwasser z’n eerste doelpunt. De wedstrijd tegen Rot Weiß Erfurt werd met 2-1 verloren maar het doelpunt was het begin van een reeks van meer dan 170 doelpunten die de jonge linksbuiten in officiële wedstrijden voor de Maagdenburgers zou scoren. Sparwasser degradeerde aan het eind van zijn debuutseizoen samen met Magdeburg naar de 2e afdeling maar mede dankzij 22 doelpunten van zijn voet heroverden de blauwwitten na één seizoen hun plaatsje op het hoogste DDR-niveau.

Zijn eerste noemenswaardige trofee veroverde Jürgen Sparwasser in 1969 met het winnen van de FDGB-Pokal, de Oost-Duitse voetbalbeker. Datzelfde jaar, op 22 juni, debuteerde de student machinebouwkunde voor de DDR in het eigen Ernst-Grube-Stadion met een vriendschappelijke 0-1 nederlaag tegen Chili. Sparwasser stond aan de vooravond van een mooie carrière.
De jaren ’70 zouden de gouden jaren worden voor de 1. FC Magdeburg. De club uit Saksen-Anhalt behaalde tussen 1972 en 1979 drie keer de Oost-Duitse landstitel en veroverde in die periode evenveel keer de nationale beker. Meer dan eens was voor de speler met rugnummer 10 uit Halberstadt een glansrol weggelegd. Zo scoorde hij onder meer de beslissende treffer tijdens de bekerfinale van 1973. Het leidde tot deelname aan de Beker der Bekerwinnaars in het daaropvolgende seizoen. Magdeburg presteerde daarin opvallend sterk en nadat in de halve finale Sporting Lissabon met lege handen huiswaarts werd gestuurd ging tijdens de finale in de Rotterdamse Kuip AC Milan met 2-0 voor de bijl.

Ondanks 5 doelpunten en een bronzen medaille met het Olympisch elftal tijdens de Olympische Spelen van 1972 in München zou Jürgen Sparwasser in het A-elftal van de DDR nooit echt een vaste waarde worden. Van de 15 doelpunten in 53 A-interlands die hij voor Oost-Duitsland scoorde, zal er wellicht één voor eeuwig in het collectieve voetbalgeheugen gegrift blijven.

Tijdens het WK van 1974 keken op 22 juni Oost- en West-Duitsland in hun derde en laatste poulewedstrijd van groep A elkaar in het Hamburgse Volksparkstadion recht in de ogen. Beide A-selecties stonden voor het eerst (en later zou blijken ook voor het laatst nvdr.) tegenover elkaar. Met 4 op 4 uit de eerste twee wedstrijden was kwalificatie voor de volgende ronde voor de West-Duitsers al binnen, voor de Oost-Duitsers volstond een gelijkspel. Het gevolg was een oersaaie wedstrijd met weinig ritme en gebrek aan initiatief langs beide zijden. Maar net op het moment dat het ganse stadion zich met een brilscore had verzoend, sloegen de Oost-Duitse blauwhemden alsnog onverbiddelijk toe. Op één van de vele tegenaanvallen zette de 26-jarige Sparwasser in de 79e minuut verdedigers Höttges en Vogts in de wind om vervolgens de bal staalhard onder de deklat voorbij een verbouwereerde doelman Sepp Maier te poeieren. Het doelpunt veroorzaakte in de DDR een zeldzame golf van nationale trots en de doelpuntenmaker zelf werd tot held van het vaderland verheven.

Door het doelpunt werd de DDR groepswinnaar waardoor het in de volgende ronde in de wei moest tegen Brazilië, Nederland en Argentinië. De West-Duitsers kregen als groeps-tweede in de volgende ronde met Zweden, Joegoslavië en Polen veel gemakkelijkere tegenstanders voorgeschoteld en zouden uiteindelijk wereldkampioen worden.

Door een aanhoudende heupblessure moest Jürgen Sparwasser in 1979, vijf jaar na z’n legendarische doelpunt in Hamburg, op 31-jarige leeftijd vroegtijdig de voetbalschoenen aan de haak hangen. De ex-voetballer behaalde een jaar na z’n afscheid het diploma van sportleraar maar bedankte voor de aangeboden job van voetbaltrainer in Maagdenburg. Sparwasser ging aan de slag als wetenschappelijk assistent aan de Maagdenburgse Pedagogische Hogeschool tot hij in 1988 na een veteranenwedstrijd in Saarbrücken het hazenpad koos en met vrouw en dochter naar West-Duitsland vluchtte. Na eerst een tijd actief te zijn geweest als hulptrainer bij Eintracht Frankfurt, probeerde de voormalige DDR-burger het van juni 1990 tot november 1991 als hoofdcoach bij Darmstadt 98. Na een laatste poging bij de amateurs van Rot-Weiß Walldorf hield Jürgen Sparwasser zijn trainersloopbaan korte tijd later voor bekeken.
Het DDR-shirt met rugnummer 14 waarin de linksbuiten in 1974 zijn legendarische doelpunt scoorde, is sinds 2003 te bezichtigen in het Haus der Geschichte in Bonn.

Bronnen:

Wikipedia

WEISWEILER Hennes. “X. Fußballweltmeisterschaft Deutschland 1974”. C. Bertelsmann Verlag.

TRÄBER Terence. “Der Traum vom Europapokal: Fußballklubs auf internationalem Höhenflug”. Agon Sportverlag.